Ana haberlerde anadil kıyımı

Dahası, Kanal D Haber’de çok sık Türkçe yanlışı da yapılıyor. İşte, örnekleri:

* Bu kanalın ana haber bülteninin jeneriğinde ‘faks’ sözcüğü, ‘fax’ diye geçiyor. Türkçede ‘x’ harfi var mı!

* 20 Temmuz 2004 günkü ana haber bülteninde şöyle bir başlık dikkatimizi çekti: “Çin’deki oto yarışında bir araç, logar kapağına çarptı”. Daha önce de anımsattık; çoğunlukla kent içindeki yollarda, kanalizasyon ve su şebekesinin kontrol edilebilmesi için açılıp üzeri metal kapakla kapanmış söz konusu noktalara ‘logar’ değil, ‘rögar’ denir; Fransızca ‘bakış’ anlamındaki ‘regard’dan gelen sözcük, 16 Mayıs günü saat 24.00 haberlerindeki bir vtr’de de ‘logar’ diye geçmiş ancak spiker Ayşenur Yazıcı, yanlışı anında düzeltmişti. Fakat bu kez haberleri Sonay Yıldırım okuyordu ve anlaşılan sözcüğün doğrusunu o da bilmiyordu.

* Yine 20 Temmuz’daki bültende paradan altı sıfır atılmasına ilişkin haber okunurken ekrana şu altyazı geldi: “Türkiye 1976’lı yıllara geri dönüyor”. Oysa, 1976 yılı tek olduğuna göre, 1976’lı yıllar demek, mantık hatası yapmaktır. 

* 12 Temmuz 2004 günkü ana haber bülteninde, şarkıcı Emrah’ın oğluna ödediği nafakanın artırılması isteminden söz edilirken, şöyle denildi: “Mahkemede dava açıldı”. Ya nerede açılacaktı?.. Bu haber tümcesindeki “mahkemede” sözcüğü, gereksiz sözcüktür.



Siz, boynuzu tüylü boğa gördünüz mü?

* Kanal D’nin 11 Temmuz’daki bir haberi şöyleydi: “Sokakta bulunan bir günlük bebek, tedavi altına alındı”. Haber dilinde yerleşen yanlış bir kalıp; “tedavi üstüne alındı” denilemeyeceği gibi “tedavi altına alındı” da denilemez, doğru sözcük “tedaviye alındı”dır.

* Yine, 11 Temmuz’da İspanya’daki geleneksel boğa koşusunun haberi verilirken de şu tümce gülümsememize neden oldu: “Koşunun en ilginç anı, koşanlardan birinin, boğanın boynuzu üzerindeki tüylere bir süre tutunması oldu”. Boynuzunun üzerinde tüy biten bir boğa türü var mı dersiniz? Hayır, böyle bir şey yok. İki boynuz arasında bulunan o tüyler için editörün arayıp bulamadığı tanımlama, ‘boğanın perçemi’ olmalı.

* Bu da, 5 Temmuz günkü ana haber bülteninden: “(Pendik’te) olası yıkıma karşın mahalle sakinleri barikat kurdular”. Yukarıdaki haber tümcesinde “karşın” yerine, “karşı” sözcüğünün kullanılması gerekirdi. Çünkü “karşın”, “rağmen”in öztürkçesidir. Tümceye “rağmen” sözcüğünü koyun, ne denli saçma bir ifadenin ortaya çıktığını göreceksiniz.

Kanal D’ciler, biraz daha ciddiyet ve özen, lütfen!..


GÜLE GÜLE, SİYASETTEKİ SON “DEVLET ADAMIMIZ”

Türkiye’de siyaset, çapı ortada belediyecilere kaldı. Bu kişilerin sözüm ona hızlandırdıkları demokrasi treninin raydan çıkıp faciaya yol açması boşuna değil. Zaten ülkemizde, köktendincilerle onların yardakçılarının işinden başka rayında giden ne var ki! Akla ve bilime kulak tıkayıp duyargalarını ortaçağa çevirenlerin treni devirmelerine ‘geliyorum diyen kaza’ denilebilir ancak. Faciadan ibret almak için onların daha neleri ‘kazaya bıraktıklarını’ görmeyi bekleyenler ise umarız Atatürk devrimlerinin tümden ‘zincirleme kaza’ya kurban gittiği bir ‘kıyamet’ tablosuyla karşılaşmazlar. 

Geçen hafta sonunda yarım yüzyıllık politika yaşamına noktayı koyan Bülent Ecevit, belki de “devlet adamı” niteliklerini taşıyan son siyasi liderimizdi. Ecevit’ten DSP Genel Başkanlığı bayrağını devralan Zeki Sezer’in yolunun açık olmasını diliyor, “keşke gelecekte Türkiye’nin doruğunda iki Sezer birden görebilseydik” diyoruz. Ama bu, ne yazık ki olanaklı değil. Çünkü, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in görev süresi 2007’de bitecek. Köktendincilerle onların yardakçıları da bayram edecek. Umutları, Çankaya lokomotifine de bir köktendinci makinist oturtup treni daha bir ‘hızlandırmak’!

Sağcı partilere karşı demokratik solun birleşmesine yanaşmadığı için zaman zaman eleştirdiğimiz Ecevit; günümüzün, “donanımsızlığı, kendisini giderek daha da hırçınlaştıran” kimi politikacılarıyla mukayese edilemeyecek denli olgun, ilerici, yurtsever ve kültürlü bir liderdi. Ayrıca, alçakgönüllü yaşamıyla Türk insanı için güzel bir örnek olan “adam gibi devlet adamı”ydı. Tarih, günümüzde egemen olan görgüsüzlüğün de yaldızlarını döküp altındaki çirkinlikleri bir bir gözümüze soktukça, Ecevit’in önemini daha iyi anlayacağız. 

Dileriz, Bülent Ecevit yeni yaşamında, bundan kırk yıl önce düşleyip aşağıdaki dizelere döktüğü mutluluk ve erinci bulur. 

YAPAMADIĞIMIZ
Rahşan’a


akşam kapı eşiğinde terli bir giysi gibi
soyunmak vardı derdinden evrenin
bir entari serinliğini giyinmek
kendi derdini tespih gibi çekmek elinde



yün örmen vardı akşamları koltuğa gömülü
karşında polisiye roman okumak senin
sorgusuz bakışmak yoruldukça gözlerimiz
sevinçsiz gülmek üzüntüsüz ağlamak



oturmağa konuklar gelmesi bazen
çevresinde bir masanın kaygısız
sıcacık konularda bir demli çay gibi
bilmedik komşularla konuşmak



dünyamızla uyuşmak vardı
yunda sonunu görmeden oynamak
sevinebilmek kazandığına
yitirdiğine yerinebilmek



düşünmeyebilmek yoruldukça düşünmekten
kamaştıkça örtebilmek gözlerini
düşlerde bile ışıktan sakınarak kendini
uyuyabilmek vardı vaktinde rahat


Bülent Ecevit - 1964

(Bülent Ecevit, Şiirler, Ajans-Türk Matbaacılık, Ankara 1976, 2’nci basım, sayfa: 51)

 (29/07/2004)